Wanneer broers en zussen van elkaar vervreemden

Een zes jaar durend onderzoek in Duitsland keek hoe vaak volwassen broers en zussen contact verbreken of emotionele verbondenheid verliezen 28% van de deelnemers maakten minstens één periode van vervreemding mee, terwijl 14% met meerdere broers of zussen het contact was kwijtgeraakt. Het risico blijkt ook groter bij halfbroers- en halfzussen die niet in hetzelfde huishouden zijn opgegroeid. 

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Frits Boer beschrijft vier kenmerken in een broer-zusrelatie:

• Lotsverbondheid
• Onbevangenheid: veel directer zijn tegen je broer of zus in vergelijking met een vriendje (omdat je die laatste wel kan verliezen)
• Verscheidenheid: vredig spelen kan zomaar omslaan in slaande ruzie
• Ambivalentie: het blijvende strijden om de aandacht van de ouders

Samengevat betekenen deze dat je enerzijds met je broer of zus zij aan zij staat tegenover de rest van de wereld , maar anderzijds ook elkaars rivalen bent en blijft.

Onenigheid over de erfenis, psychische problemen van een van beiden, ervaringen met misbruik, financiële kwesties, conflicten met partners en jaloezie. Maar het meest genoemde argument was simpelweg: “Onze karakters verschillen te veel.”

Ook gaven veel mensen aan dat ze zich gekwetst voelden door hun broer of zus, geen steun of liefde kregen, of zichzelf niet konden zijn in diens aanwezigheid. Het gevoel dat de ander altijd het lievelingskind was, speelde bij sommigen eveneens een grote rol. Net als het feit dat de verdeling van de erfenis families soms definitief uit elkaar kan drijven.

Hoe belangrijk de verbondenheid met een broer of zus eigenlijk is, realiseren mensen zich vaak pas later in het leven. Door ingrijpende gebeurtenissen zoals echtscheidingen, ziekte van ouders of overlijden, wordt duidelijk hoe uniek die relatie is. Broers en zussen zijn vaak de enigen die alle levensfasen met je hebben gedeeld. Ze maken deel uit van je identiteit.

Hoe uniek de band ook mag zijn, er zijn ook goede redenen om (tijdelijk of voorgoed) afstand te nemen van je broer of zus: uit zelfbescherming. Denk maar aan verslaving, crimineel gedrag of misbruik.

Contextueel- en systeemtherapeut Gerrie Reijersen van Buursen benoemt ook een minder directe maar belangrijke oorzaak waarom contact tussen broers en zussen kan verwateren.

“Broers en zussen hebben dezelfde vader en moeder, maar die zijn voor elk kind andere ouders,” zegt Reijersen van Buuren. In erkenning krijgen en gezien worden kunnen hemelsbrede verschillen zitten. De een werd altijd geknuffeld door vader, de ander nooit. Voor het ene kind is moeder heilig, voor het andere helemaal niet. Zulke verschillen worden later vaak uitgevochten in de onderlinge relatie.

Als dat uitgesproken wordt, kan de verstandhouding verbeteren. Vertel bijvoorbeeld dat je het ook moeilijk vond dat jij het lievelingetje was, of dat je je daarover schuldig voelde.

Op die manier kan je disfunctionele familiepatronen doorbreken. Een online training daarvoor vind je op de website van Psychologie Magazine. Maar beter nog: onze therapeuten zijn ook getraind in het begeleiden en verwerken van verstoorde familierelaties.